De Europese industrie heeft het al zwaar. Nu komt daar een handelsoorlog bij. Het grootste gevaar is: wanhopig milieuwetgeving overboord gooien. De grootste kans is: eindelijk de broodnodige vraag creëren voor groene industrieproducten. Hoe is de industrie in de problemen gekomen en hoe komen we tot een echte oplossing?

Wat is er misgegaan?

Om te beginnen door te erkennen dat de klaagzang over hoge energiekosten en de handelsoorlog de achterliggende oorzaak van de teloorgang van de industrie maskeert. De achterliggende oorzaak is dat we in Europa weliswaar democratisch vastgestelde normen hebben om duurzaam en sociaal te produceren, maar we tot nu toe niet bereid zijn om daarvoor te betalen. In plaats daarvan kiezen consumenten en inkopers bij bedrijven en overheden steevast voor de laagste prijs. Ook politici zijn daar debet aan. Ze hebben decennialang de suggestie gewekt dat Europa duurzaam en sociaal kan worden zonder dat er iets hoeft te veranderen aan onze consumptiepatronen. Lees voor een uitgebreide reconstructie het boek van Jonathan Holslag: Van muur tot muur.

Wat is er vervolgens gebeurd? Multinationals ontweken onze democratische normen door hun productie te verplaatsen buiten de EU. Maar er zijn ook vele welwillende Europese ondernemers die investeren in sociale en duurzame productie, maar die ontdekken dat er veel te weinig vraag is naar duurzame en sociale producten. Fatsoenlijk omgaan met mensen en met het milieu is weliswaar op lange termijn en over de hele levensduur van producten gemeten vaak goedkoper, maar op korte termijn meestal niet. Daarbij komt dat consumenten en inkopers gemakkelijk kunnen switchen naar producten van multinationals en buitenlandse producenten.

Om het nog erger te maken stellen sommige politici voor om dan maar onze milieuwetgeving overboord te gooien. Dat is een klap in het gezicht van welwillende Europese ondernemers die fors geïnvesteerd hebben in verduurzaming. Het is bovendien oliedom, want zo blijven we nóg langer afhankelijk van fossiele brandstoffen en grondstoffen uit dubieuze regimes die ons er graag mee chanteren. Ook verspelen we de mondiale voorsprong die Europese bedrijven hebben opgebouwd bij veel groene technologieën. Én we verergeren de ecologische ontwrichting, met alle gevolgen van dien. Chapeau voor deze briljante “oplossing”.

Wat is de echte oplossing?

Wat is dan de oplossing? Een forse belastingverschuiving van arbeid naar vervuilende producten. Door de kosten van vervuiling via milieuheffingen in de prijs te brengen kunnen groene industrieproducten namelijk wél concurreren met vervuilende. Specifiek pleit ik voor een progressieve heffing op consumptie, wat betekent dat de belasting hoger wordt naarmate iemand meer consumeert. Hierdoor neemt vooral de consumptie van de rijken af en blijft, mede door de lagere belasting op arbeid, de welvaart van andere burgers juist in stand. 

Meer weten?

Lees voor een uitgewerkt voorstel van een belastingverschuiving van arbeid naar vervuilende consumptie ons boek Er is leven na de groei.

Wil je meer weten? Op 7 april publiceren we een aflevering van onze podcast Leven na de groei over de toekomst van de Europese industrie, dus abonneer je.